school of architecture 
search
site map
english version
 

 

 

 

Ιστορικό της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Ε.Μ.Π.

ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ: ΝΕΕΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Μετά την περίοδο της στρατιωτικής δικτατορίας (1967-1974), περίοδο κρίσης για την ελληνική κοινωνία και συγχρόνως έντονων ανακατατάξεων και άνθισης ιδεών στο διεθνή χώρο, η «μεταπολίτευση» συνεπάγεται βασικές αναδιαρθρώσεις σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής. Στο Πανεπιστήμιο, μέσα από πυκνές συλλογικές διαδικασίες και επιστημονική συζήτηση, ωριμάζουν, κατά την περίοδο 1974-1980, οι ιδέες για σημαντικές διοικητικές και οργανωτικές αλλαγές. Οι διεργασίες αυτές εκφράζονται σε σειρά Νόμων (Ν. 118/1975, Ν.815/1978) και ρυθμίσεων, που καταλήγουν στον Ν.1268/1982 «για τη δομή και λειτουργία των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων».

Με τον Ν.1268/1982 αναδιαρθρώνεται το όλο σύστημα διοίκησης, λειτουργίας και οργάνωσης των ΑΕΙ. Ως βασικές καινοτομίες του μπορούν να επισημανθούν: η αναδιάρθρωση των βαθμίδων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ), η εκπροσώπηση όλων των βαθμίδων ΔΕΠ, του διοικητικού προσωπικού και των σπουδαστών στα διοικητικά όργανα, καθώς και η συμμετοχή τους στην εκλογή των Πρυτανικών Αρχών και στη συγκρότηση της Συγκλήτου και της Γενικής Συνέλευσης των Τμημάτων (που αποτέλεσε το κυρίαρχο διοικητικό τους όργανο), η κατάργηση των Εδρών και η καθιέρωση των Τομέων ως βασικής εκπαιδευτικής μονάδας, η κατάργηση του «ακαδημαϊκού έτους» και η εισαγωγή των «εξαμήνων» ως βασικής χρονικής ενότητας για τη διάρθρωση του Προγράμματος Σπουδών, η εισαγωγή μεγάλου αριθμού «κατ' επιλογήν υποχρεωτικών» μαθημάτων στο Πρόγραμμα Σπουδών.

Σ' αυτά τα πλαίσια, η Ανωτάτη Σχολή Αρχιτεκτόνων (μέλη του διδακτικού προσωπικού της έχουν ενεργά συμμετάσχει στις ευρύτερες συλλογικές διαδικασίες και την επιστημονική συζήτηση της περιόδου) μετονομάζεται σε Τμήμα Αρχιτεκτόνων και αναδιαρθρώνεται. Ας σημειωθεί ότι οι μεγάλες αυτές θεσμικές μεταρρυθμίσεις υλοποιούνται σε μία ιστορική φάση που χαρακτηρίζεται από σημαντικές αναθεωρήσεις του προβληματισμού για την Αρχιτεκτονική και τη Πολεοδομία στο διεθνή χώρο. Μπορούμε δε να πούμε ότι η σύμπτωση αυτή συνέβαλε στη διαμόρφωση σημαντικής δυναμικής στο χώρο της Σχολής, και στην ανάπτυξη πρωτοβουλιών που ανανέωσαν τη φυσιογνωμία των σπουδών, χωρίς ωστόσο να αναιρέσουν και τα, εκτιμώμενα ως θετικά, βασικά στοιχεία της παράδοσής της.

Κοσμήτορας της Σχολής Αρχιτεκτόνων, με σημαντική παρουσία στις εξελίξεις κατά τη μεταπολίτευση, ήταν ο καθηγητής Ι.Λιάπης, που επανήλθε μετά την απομάκρυνσή του από το στρατιωτικό καθεστώς (ο άλλος απομακρυνθείς καθηγητής Αντ.Κριεζής προτίμησε να μην επανέλθει), ενώ ιδιαίτερα πρέπει να τονισθεί και η συμμετοχή των σπουδαστών στα κοινά πράγματα.

Ως σημαντικά βήματα στις εξελίξεις της περιόδου μπορούν να συνοψισθούν τα πιο κάτω:

- Η καθιέρωση των εξαμήνων ως χρονικής ενότητας για τη διάρθρωση του Προγράμματος Σπουδών. Πραγματοποιήθηκε αρχικά μόνο στο Ε.Μ.Πολυτεχνείο (1976), για να γενικευθεί με τον Ν.1268/1982 σε όλα τα ΑΕΙ και επέφερε σταδιακά, εκτός τις αλλαγές στη συνολική οργάνωση των σπουδών, σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διδασκαλίας όλων των μαθημάτων που στηρίζονται, κατά κύριο λόγο, στην επεξεργασία συνθετικού θέματος από τους σπουδαστές.

- Η διάρθρωση του Τμήματος σε τέσσερις Τομείς (όπως ισχύουν σήμερα, με μόνη αλλαγή στον τίτλο του Τομέα 2, από «Πόλη και Κοινωνικές Πρακτικές» σε «Πολεοδομία και Χωροταξία», το 1992), στους οποίους εντάχθηκε το διδακτικό προσωπικό των (πρώην) Εδρών. Πραγματοποιήθηκε και με την ενεργή συμμετοχή των σπουδαστών στις σχετικές διαδικασίες. Η νέα διάρθρωση συνέβαλε στη διεύρυνση των γνωστικών περιοχών, στη σύνδεση του περιεχομένου των επί μέρους κλάδων του διδακτικού έργου και στην ουσιαστική αναβάθμιση των «μη αρχιτεκτονικών» μαθημάτων - κυρίως εξειδικευμένου τεχνικού περιεχομένου - και την ενσωμάτωσή τους στον κύριο εκπαιδευτικό κορμό. Η εμπειρία αυτή συνέβαλε και στην εισαγωγή των διατομεακών συνεργασιών που χαρακτηρίζουν τις μεταβολές του Προγράμματος Σπουδών της δεκαετίας 1990.

- Η εξισορροπητική διαβάθμιση του διδακτικού έργου, με τη συμμετοχή στις καθηγητικές βαθμίδες των έμπειρων μελών του εκπαιδευτικού προσωπικού των (πρώην) Εδρών, αλλά και νέων διδασκόντων και η συνακόλουθη διεύρυνση του γνωστικού πεδίου, με εξειδικεύσεις που ανταποκρίνονται στην, χαρακτηριστική για τις σπουδές της αρχιτεκτονικής, πολυμέρεια της ύλης. Ο εμπλουτισμός του γνωστικού πεδίου περιλαμβάνει αντικείμενα όπως η Χωροταξία (από το 1976), η συντήρηση μνημείων και προστασία ιστορικών συνόλων, οι διαδικασίες ένταξης και επανάχρησης παλαιών κτιρίων, τα θέματα διαμόρφωσης δημόσιων χώρων, η προηγμένη τεχνολογία στην Οικοδομική, ο ενεργειακός σχεδιασμός, η εφαρμογή της Πληροφορικής στην αρχιτεκτονική κοκ. Στην κατεύθυνση αυτή συνέβαλε ουσιαστικά και η εισαγωγή των μαθημάτων επιλογής.

- Η εντυπωσιακή ανάπτυξη του ερευνητικού έργου του Τμήματος σε όλες τις γνωστικές περιοχές.

Από τους καθηγητές της περιόδου αυτής που δεν διδάσκουν πλέον στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων, σημειώνονται οι Κ. Δεκαβάλλας, Διον.Ζήβας, Γ. Σκιαδαρέσης, , Α.Τζάκου (Αρχιτεκτονικές Συνθέσεις), Χ.Μπούρας (Ιστορία Αρχιτεκτονικής), Α.Αραβαντινός (Πολεοδομία), Ι.Δεργκάλιν (Χωροταξία), Β.Κανιάρης (Ζωγραφική),  Θ.παπαδημητρίου (Πλαστική), Αλ.Ζάννος (Οικοδομική), Σωκρ.Αγγελίδης και Γ.Γκρος (Δομική Μηχανική). Σημειώνονται επίσης οι Ι.Λιάπης, Γ.Παντόπουλος (Αρχιτεκτονικός Χώρος και Επικοινωνία), Ντ.Μουρίκη (Ιστορία Τέχνης) και Π.Ξαγοράρης (Γεωμετρικές Απεικονίσεις του Χώρου), που δεν βρίσκονται πια ανάμεσά μας.

Δύο σημαντικές μεταβολές του Προγράμματος Σπουδών χαρακτηρίζουν την πορεία του Τμήματος στη δεκαετία 1990. Η πρώτη, το 1989, με Πρόεδρο του Τμήματος τον καθηγητή Διον.Ζήβα και η δεύτερη, το 1998, με Πρόεδρο του Τμήματος τον καθηγητή Ν.Καλογερά. Σημαντική είναι επίσης και η μερική μεταβολή του 1995 (Προεδρία Διον.Ζήβα), με την εισαγωγή στο 9ο εξάμηνο του «διατομεακού» συνθετικού μαθήματος, σε συνεργασία της περιοχής Αρχιτεκτονικών Συνθέσεων με τις περιοχές Πολεοδομίας, Αρχιτεκτονικού Χώρου και Επικοινωνίας και Οικοδομικής.

Η θετική εκπαιδευτική εμπειρία από τα μαθήματα αυτά, άλλωστε, συνέβαλε στη μεγάλη διεύρυνση του αριθμού των μαθημάτων συνεργασίας του ισχύοντος Προγράμματος Σπουδών (που πρωτοεμφανίστηκε σε όλα τα εξάμηνα σπουδών το 1998).

Σημαντικό γεγονός στην ιστορία του Τμήματος υπήρξε επίσης η ίδρυση Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών από το έτος 1998-1999. Το Πρόγραμμα είναι διατμηματικό και έχει δύο κλάδους:

- Αρχιτεκτονική-Σχεδιασμός του Χώρου, που περιλαμβάνει τις κατευθύνσεις:

Κατεύθυνση Α: Σχεδιασμός-Χώρος-Πολιτισμός

Κατεύθυνση Β: Πολεοδομία-Χωροταξία

- Προστασία Μνημείων